ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!
چاغداش تبریزلی(2009/08/08)
بو کیمی سورولارین جاوابینی آنجاق ساواش اوزمانلاریندان(متخصصین جنگ)آلماق اولار. اونلار عئلم یولو ایله چیخارلاری بلیرلَنمیش سیلاحلارآ کالیبر ، ان آز و ان چوخ (حداقل و حداکثر)آتئش ـ مسافه سی کیمی گؤستریجیلر(شاخص) تعیین ائدیرلر. هر سیلاحین اؤزونه گؤره بیرچیخارلاری وراسا و اونون چیخارلارینی گؤستره ن شاخیص لر وراسا، او زامان ایکی سیلاحین گؤستریجی لرینی بیرـ بیری ایله توتوشدوروب، هانسی سیلاحین داها گوجلو اولدوغو حاقدا قرار وئره بیله ریک. دئدیگیم گؤستریجیلری تعیین ائتمک بیر او قده رده قولای(آسان) دئییل. ساواش اوزمانلاری لابراتورییالاردا سیلاحلاردان آچیلان یوزلرله آتئشین مسافه سینی اؤلچه رک اورتالاما بیر مسافه اوزه رینده قرار وئره رلر. او کی قالدی سیلاحدان آچیلان قورشونون هدفه باتیش گوجونه(قدرتِ نفوذ)، بو شاخیصی ده سیناق یئرلرینده داها اؤنجه دَن سرتلیگی(محکم لیگی) بَلیرلَنمیش و بوتون لابراتورییالاردا عئینی جیسمدن ایستیفاده یه وئریلن هدفه، بللی مسافه دن و عئینی مرمیدن آتئش آچیلار و سونوج الده ائدیلر.
آما یئر گونئی آزربایجان دیرسا مَسه له بوسبوتون دَییشیر...
سوسیولوژی عِلمینده اینسانی ـ توپلوم(جامعه انسانی) ، دؤولتچیلیک و بو کیمی مورککب سیستئملری، اؤزلریندن داها ساده و داها کیچیک سیستئملر له موقاییسه ائدیب، مورککب سیستئمین آچیلمازلیغینی و سیررکیمی دئشیلمزلیگینی اورتادان قالدیرارلار. یازیمیزدا گونئی آزربایجانین غربینده یاشانان کورد مسه له سینی ، ساده سیستئملرده حاکیم اولان قانونلاردان یارارلانیب، تحلیل ائتمگه چالیشاجاغیق.
گئری قالمیش اؤلکه لرده ائو کیشیسینین چوخ ائرکندن اؤلدویو و اوشاقلارینین آز یاشلاردا اولدوغو دوروملاردا، ائوین قادینی ائوین حقوقی حیطه سینی قوروماقدا چتینلیک چکیر. او ائوه زور دییه نلَرین ساییسی آرتیر و او عاییلهَ یَه هر یئتهَ ن بیر داش آتیر. وای او گونه دیر کی ائوین قادینیدا اولمایا...! گونئی آزربایجان اؤرنَگینی بیر عاییله سیستئمی ایله توتوشدورساق، گؤروروک بو سیستئمین نه آتاسی(میللی دؤولتچیلیک) نه ده آناسی(میللتین حاقلارینی ساوونان گوجلو تشکیلاتلار) وار. دوروم بئله دیر سه، ائوده یاشایان اوشاقلارین(عادیجا میللتین) دورومو حددن آرتیق آجیناجاقلی اولاجاق دیر.
باشلیقدا ایره لی سوروله ن، سوروـیا دؤنمک ایسته ردیم: ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!
اگر مکان دؤولتسیز و گوجلو تشکیلاتسیز بیر میللتین یاشادیغی اراضی دیرسا، اؤرنه گین: گونئی آزربایجانین غربی آزربایجان ایالتینده یئر آلان سایین قالا(شاهین دژ) شهرینه تابع اولان حاجی آباد کندی دیرسه؛ او سیلاحلاری اورادآ یاشایان دینج تورکلرین اوزه رینده سیناقداق چیخارارلار. حاجی آباد کندی (دوغرو آدینی بیلمیریک!) قوشاچای(میاندوآب) ـ سایین قالا(شاهین دژ) یولونون تقریبن 40 کیلومترلیگینده، یول ایله پارالئل آخان جیغاتی(زرینه رود) چایینین غربی ساحیلینده یئر آلیر. بو کندین اصیل ساکینلری بو گونلری بیناب،تبریز، تهران و حتی صوفیان شهرینده یاشاماقدادیرلار. منیم بیلدیگیم قده ر، بوگونلری او کندده بیر تک تورک ائوی بئله، قالماییب دیر. نه یازیق کی بوگونلری اونلارین کندلرینه و تایی اولمایان اکین ساحه لرینه کوردلر اییه دوروبلار.
گلین بئله بیر قناعته گله ک: تاریخی اراضیسی(آزربایجان) ، باشقا دؤولتین(ایران) ایشغالیندا اولان و میللی دؤولتی اولمایان هرهانکی بیر میللتین، باشینا چوخ ایشلر گله ر و ایران کیمی یئرلرده بو غایت طبیعی دیر.
کئچنلرده تبریز شهرینه یاخین صوفیانآ یولوم دوشموشدو، اورادا لهجه سی سایین قالا لهجه سی ایله عئینی اولان بیر یاشلی کیشی ایله شانس اثری تانیش اولدوم. سایین قالالی اولوب اولمادیغینی سوردوم؟ هن دئییب ،سئوینه رک هارادان بیلدیگیمی سوردو . لهجه سیندن آنلادیغیمی بیلدیردیم. نه اوچون صوفیان شهرینه داشیندیغینی سوردوم. دردی دئشیلدی سانکی:
" حاجی آباد کندیده یاشاییردیق، ایران ـ عراق ساواشینین قیزغین چاغیندا دموکرات و کومله حیزبینین آداملاری باشیمیزا اود یاغدیریردی، قورشون سسی ایله یاتیب خومپاره سسی ایله قالخیردیق. بیرگون تپه دن دیرناغا سیلاحلانمیش کوردلر کنده گیریب بوتون کندلی لره، کندین بوشادیلماسینا داییر 24 ساعات واخت وئردیلر.ایران حربی گوجلری پارام پارچا ایدی و بیزی مودافیعه ائده جک هرهانکی بیر گوج یوخ ایدی. 24 ساعات ایچریسینده کندی بوشالدان اولمادی. 24 ساعات سونرا، کوردلر بیر قروپ اسیر آلینمیش تورک کیشی لری ایله کنده گیردیلر. آرواد اوشاغین گؤزو اؤنونده، الی باغلی اسیرلری ایکی سیرایا آییردیلار، هر سیرادا اوتوز قیرخ کیشی اولاردی، اسیرلری بیرـ بیرینین دالیسیجا دوزدولر، ائله کی ایکینجی نفرین اوزو بیرینجی نفرین باشینین آرخاسینا باخیردی و بئله جه قاطار تکین هر ایکی قروپو کیپ ـ کیپ سیرالادیلار، سونرا سیرا پوزولماسین دئییه، قالین کندیرلرَله هر ایکی سیرایی(صَفی) بَرکیتدیلر. بیزده شاشیب قالمیشدیق. سونرا بیزه یاخینلاشیب بیزلرله کورد دیلینده دانیشدیلار، (او بؤلگه تقریبن بوتون تورکلر، کورد دیلینی چوخ یاخشی بیلیر.). مندن کوردجه سوردولار:
ـ ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!
ـ قورخودان، بیلمه دیگیمی اونلارآ بیلدیردیم.
سونرا کورد، اؤنجه کیلاشنیکوف سیلاحینی اَله آلیب بیرینجی سیرانین اؤنونه کئچدی، سیلاحین اوجونو سیرانین بیرنجی آدامینین قارنینآ دایادی، سیلاحی آتئش ائتدی. سیلاحدان آچیلان قورشون سیرا ایله، قاباقداکی کیشی نی سؤکوب، کوره گیندن چیخیب یئنه ده آرخاداکی کیشینین قارنینی سؤکوردو و بئله جه اون ـ اون بئش نفری وحشیلیک له اؤلدوردو. یعنی ات و سوموگون نه قده ر گوجو یئتدی ایسه آچیلان قورشونون سورعتینی آزالدیب نهایت سیرانین اورتاسینداکیلاردان بیرینین قارنیندا دایانیردی. بیزیم آرواد اوشاقلارین باغیرتیسی گؤیه چیخدی. سونرا بو دفعه ده ژِ ـ اوچ سیلاحینی گؤتوروب عئینی ایشی ایکینجی قروپ لا گؤردو، بو دفعه ده هئچ اولماسا بیر ایگیرمی نفر ترتیب له بیرینجی نفردن اورتاداکیلارآ کیمی اوزانیب تیلیت قان اولدولار. نهایت کورد هر ایکی سیرانین اؤلنلرینی ساییب و بئله قناعته گلدی کی ژِ ـ اوچ سیلاحی کیلاش لا موقاییسه ده داها گوجلو دور. یعنی اؤزو دئمیشکن ژِ ـ اوچ مارکالی سیلاح، داها چوخ عجم دَلیر(کوردلر بیزتورکلره عجم دِئییر). و بئله جه قورخودان آیاق یالین باش آچیق، آپار توپار کندی بوشالتدیق...!"
ویجدانی اولوب بو حادیثه نی ائشیدن هرکس دریندن ائتکیله نه ر. اصلینده بئله توک اورپشدیریجی حادیثه لر، یازیلمامیش تاریخیمیزدن بیر اؤرنک دیر. بو حادیثه آنجاق بیرکندده باش وئرمیش بیر حادیثه دیرسه دئمک کی غربی آذربایجاندآ زامان زامان کوردلر طرفیندن، تورکلرین علئیهینه ایشلنمیش ضیددی اینسانی وحشیلیکلرین هئچ یوزده بیرینین ده اوستو آچیلماییب دیر.
منجه باتی آزربایجاندان اولان هر کس، کوردلرین میللتیمیزه قارشی تؤره تدیکلری وحشیلیکلری و سوی قیریملاری یئری و تاریخی ایله یازمالی دیر. گئج اولمادان، یاخینلاری اؤلمه دن و نسیل دئییشمه دن، کوردلرین الی ایله اؤلدورولن تورکلرین سیاهه سی حاضیرلانمالیدیر. چوخ مشهور بیر سؤز وار : " تورک تاریخ یارادار آما تاریخ یازماز". بو سؤز بو گونده کئچرلی دیر. کوردلر 30 ایله اؤنجه مین لرله تورکو اؤلدوروب تورپاقلارینا صاحیب چیخدیلار. آما او جینایتلردن یازان اولمادی. شهیدلرن یاخینلاریندان و یا او حادیثه لرین جانلی شاهیدلریندن چکیلیشلر قئیده آلینمادی و بوگونلری ده الیمیزده هئچ بیر شئی یوخدور. او اوزده نده تاریخی حافیظه میز حددن آرتیق ضعیف دیر. اصلینده بو بوشلوقدان دیر کی کوردون آیدینی دا قالخیب دئییر کی: " او بؤلگه ده کوردلر لَه آذری لر! (یعنی تورکلر) ائله ایچ ـ ایچه قاریشیب یاشاییرلار کی هانسی شَهَرین کیمه عایید اولدوغونو آییرماق غِیر مومکون دور". آذربایجانلی یاخشی بیلمه لیدیر کی غربی آزربایجاندا نه قده رکی کورد کندی کورد شهری واردیرسا بئله وحشیلیک لر تؤره دیب سوی قیریم یاپیب، یئرلی تورکلری سیلیب سونرادا تورپاقلارینآ اییه دوروبلار. اصلینده ازه لدن اورالاردا هئچ بیر کورد اولماییب دیر. او تورپاقلاری مینلرله سیلاحسیز تورکون قانینی تؤکه رک الیمیزدن آلیبلار (موقتی ده اولموش اولسا). بیر اؤرنک وئریره م: بیگ کندی(بوگون آز قالا تمامن کوردلَشن بوکان شهری) شهرینین هم ایچینده همده یاخینلیغیندا بیر کورد یئر آدینا راستلاشماق اولمور. باخمایاراق کی ایران ایسلام رئژیمی شهرلریمیزین و مین لرله کندیمیزین آدینی فارسجایا و کوردجه یه چئویریب دیر آما یئنه ده بیگ کندینین(بوکان نین) اطرافینندا: داش آغل، قالایچی، تورکمان کندی و... اونلارلا تورکجه یئر و کند آدینی گؤروروک. بو کندلرین بوگونکو صاحیبلری کوردلر دیر. یوزه یوز اَمین اولماق لازیم دیر کی بو کندلرین هئچ بیریسی ائله ـ بئله بوشالماییب. هله نسیل دئییشمه دیگی اوچون سایین قالا ـ بیگ کندی(شاهین دژـ بوکان) یولونون بیرینجی کندی اولان "آق تپه" کندینین تورکلرینی یا اؤلدوروب و یا شانس گتیردیکلرینده قاچقین سالدیقلارینی اونوتمامیشیق. ائله جه ده سایین قالا ـ تیکان تپه (شاهین دژ ـ تکاب) یولونون بیرینجی کندی اولان تاریخی "قیز کؤرپی" کندینی ده او شکیلده.(اوزو اویانا یعنی سایین قالادان بیگ کندی ـ یه و یا تیکان تپه ـ یه اوزانان یول بویونجه یئرآلان کندلرین دورومو، آدی چکیلن کندلردن اوزوجو دور کی اوره ک آچان دئییل!) یعنی زامان اؤتوب نسیل دئییشدیکده، گلجک نسیل لرَه، بو کندلرین یاخین زامانا کیمی تورکلرین الینده اولدوغو باره ده دانیشدیغیمیزدا، اینانمایاراق بیزی پانتورکیست آدلاندیراجاق لار.چونکو بیر میللت اولاراق تاریخی حافیظه میز یوخ درجه سینده، آز دیر. بو اونوتقانلیق اوزوندن، (اَن آزیندان معاصیر تاریخیمیزده) باشیمیزآ اولمازین اویونو گلیب دیر.
طبیعتده ترپه نیشینی ایتیرمیش جانلیلار، دوشوب قالدیغی اوچون "اؤلو" سؤزونو، اؤزونه آلار و تئز بیر زامانادا باشقا جانلی لار طرفیندن محو اولونار. نئجه کی اوره گی چیرپینمایان حئیوان لار، اؤنجه قوزغون لارـآ سونرادا باکتئری لَرَه یئم اولار. هابئله دالغاسیز گؤل قوخویار. بو شکیلده ده ترپه نیشسیز اینسانی توپلوم لار، باشقا سیستئم لر(اولا بیلسین باشقا اینسانی توپلوم لار) طرفیندن سیرادان چیخاریلار.
غربی آزربایجان اییالتینده، توپلومسال ترپه نیشلرده(جنبش اجتماعی) اولان ضعفلریمیز نه لردن عیبارت دیر ؟
ـ یئنه ده عئینی میثاللار لا مسه له یه گیریشمکده فایدا گؤرورَم: سایین قالا (شاهین دژ) شهرینده هر هفته چارشنبه و جوماآغشاملاری داها چوخ مهاباد و بوکان ـ دان(سویوق بولاق و بیگ کندی)گلمیش کوردلر طرفیندن "هفته بازار" دوزه نله نیر. آنجاق چوخ تاسفلر اولسون کی یئرلی تورکلر سئل کیمی اورایا آخیشیب هفته لیک احتیاجلارینی کوردلردن ساتین آلیرلار. معامیله سیراسیندا تورکجه آنلامایان کوردلر لَه کوردجه دانیشان تورکلرینده ساییسی آز دئییل.!
نه دیر بونون سببی؟ ـ ایران عموموندا ایقتیصادی دوروم چوخ آغیر دیر. یوخسوللوق اوزوندن اوچ ـ بئش قیران اوجوز ساتان کوردلر له آلیش وئریش ائتمکده، یوخسوللوق اوزوندن باش وئریر. (غربی آزربایجانین دیگر شهرلرینده ده عئینی و یا بنزه ر دوروملار یاشانماقدادیر.)
بو آل وئرین پرده آرخاسیندا نه لر باش وئریر و نه لر باش وئره جکدیر؟
ـ کوردون جِئبینی دولدوران تورکلرین سیراسیندا، یاخینلاری کوردلرین اَلی ایله اؤلنلرین بئله سایسسی آز دئییل. 30 ایل اؤنجه سینده اوغلونو کوردلر شهید ائتمیش بیر آنا، بوگونلری همان سؤزده دئموکراتلارین اوغوللاریندان جینس آلیر. تئز بیر زاماندا همان ساتیجی سایینقالانی آل ـوئر اوچون الوئریشلی گؤروب بیرده کی گلیب گئتمکدن یورولار و سایین قالانین جنوبوندا بیر دام آلیر.گلدیگی 4 ایل ایچینده 5 اوشاق یاپیر(هله ده عشیره ای حیات شکلینی قورویان کوردلر آراسیندا بئله بیر اینام وارکی، حامیله لیگی اؤنله مک دینَ سایقیسیزلیق دیر!(1)) کوردون اوشاقلاری، سولئیمانیه ده باسیلمیش اؤجالانـین"دفاع از یک خلق"(بیر خلقی ساوونماق) کیتابینی ، شهید آناسینین تورونلاری(نَوَه لری) ایسه قومـ دا باسیلمیش "تشیع و روند گسترش آن در ایران" کیتابینی اوخویور. گلجک بللی دیر...!
حرکتلیلیگی اولمایان میللت، داها دوغروسو ایجتیماعی ترپهنیشینه گرکلی اولان ائنرژی ـ سینی سیرَه ـ مرثیه آلمیش بیر میللت،چئوره سینده اولوب بیتنلری گؤتور ـ قوی ائده بیلمز. کئچمیش دن یئته رینجه درس آلا بیلمز. گونوموزده اولوب ـ بیتنلری آنالیز ائدیب اؤزگله جَگینی اؤز ایراده سی ایله یازا بیلمز، گله جگی "یا نصیب، یا قیسمت"ـَه بوراخار. ائله بو مقامدا دا تاریخه قاووشار و زاوالـآ اوغرار.
بیر باشقا یؤندن باخیلدیقدا، گؤرورک کی دؤولتچیلیک و گیزلی تشکیلاتلاردان یوخسون اولان بیر میللت، توپلومسال حرکتلیلیگی ایله یاناشی همیده مقاویمتینیده ایتیریر. مقاویمتسیز میللت مایِع جیسم لر تک، جامیعه نین(قابین) زور لا اونا تطبیق ائتدیگی هر تور فورمانی، دیره نیش گؤسترمه دن اؤزونه آلار. ریضا پالانی ایش باشینا گلدیکدن همن سونرا، بوتون ایرانی فارسلاشدیرماق هدفی ایله، فارس اولمایان میللتلرین اؤزلرینه خاص اولان پالتارلارینیدا دئییشدیرمک ایسته دی. آزربایجان میللتی مقاویمت ائتمه یَره ک بو دئییشیکلیگه بویون اَیرکن، قونشو کوردلر "موللا خلیل" رهبرلیگی آلتیندا بو لاییحه نین ایجراسینآ باشدا ساری داش (سردشت) اولماقلا، یاشادیقلاری هر یئرده دیر ه ندیلر(2) . بیر باشقا فاکت دا گؤروروک کی کئچن یوز ایلده ایران آدلانان اؤلکه ده آیری ـ آیری حؤکومتلر طرفیندن عموم میللتی سیلاحسیزلاشدیرماق ایسته ییب لر. بیز آزربایجان میللتی بو عموم سیلاحسیزلاشدیرما لاییحه لَرینه قارشی نه اینکی دیره نمه میشیک، عکسینه اولارق دؤولت مامورلاریندان داها اؤنجه اؤزوموز قاباقلاییب، سیلاحلاریمیزی الدن وئرمیشیک (3 ). آما باشقا میللتلر بئله اولماییبلار. بیر باشقا عئینی اؤرنک گتیرمک له، بیر میللت اولاراق داها چوخ مایع جیسملرین خاصییتینی اؤزوموزده داشییدیغیمزآ اینانمیش اولاجاغیق.بو او دئمک دیر کی بیر میللت اولاراق یاخین تاریخیمیزه قده ر ساخلادیغیمیز دیرَه نگَن لیگیمیزی، نه یازیق کی بو گونلری ایتیرمیشیک: اوزون زامان دیر عموم ایراندا، غئیری فارسلارآ قارشی بیر فارس لاشدیرما پروژه سی تطبیق ائدیلیر. سوسیولوژی علمی نین گلدیگی قراره گؤره: داغیدیجی دیل(فارس)، هدف توتدوغو دیللر ایله عئینی عاییله دن اولمادیغیندآ، آسمیلاسیون پروژه سی چوخ آغیر گئده ر و ایسته نیلن کیمی آلینماز. یعنی عادی حالدا آذربایجانلی لار(وعربلر)، ایراندا یاشایان کوردلر، بلوچلار، لورلار و گیلکلر ایله موقاییسه ده داها آز فارسلاشمیش اولمالی ایدیلر.کورد دیلی فارس دیلی ایله یاریدان چوخ سؤزجوکلری عئینی دیر. یئردن قالان اوبیری یاریسی ایسه فارسی سؤزجوکلرینین دئییشیمه اوغرامیشی دیر. اؤرنگین: سو (کوردجه: آو=آب)، قادین(کوردجه ژن=زن)، گون(کوردجه:روژ=روز)، یئل(کورجه:با=باد) ، گونش(کوردجه: خور=خورشید)و...
عادی حالدا "آو" سؤزو "سو" سؤزو ایله موقاییسه ده چوخ داها اوللدن، "آب" سؤزونه دؤنوشمه لی ایدی، آما بئله دئییل. یعنی کورد میللتی بیزیم میللتیمیزین عکسینه، هئچده موقاویمت سیز دئییل و دیلینده کی او فارسجا سؤزلرین عئیبه جرلشمیشینی فارسجا سؤزلرله دِئییشمیر. آما تورکلر دیللرینده وار اولان و فارسجا ایله هئچ بیر ایلیشکیده اولمایان سؤزلرینی تئز بیر زاماندا الدن بوراخیرلار.! یئنه ده سایین قالا شهریندن بیر اؤرنک وئرمک ایستردیم: سایین قالا(شاهین دژ) شهرینه یئرلشمیش کوردلردن بیریسی اؤز قیزیلچی توکانینین جامینا بئله بیر یازی یاپیشدیریب : " ته لا" ( طلا). اوزوجو اولان بودورکی او بویدا شهرده تورک توکانلارینین جاملاریندا "قیزیل" ، "آلتون" ، "قیزیلچی" و ... بونا بنزه ر یازیلاری گؤرمک مومکون دئییل.(باشدا اورمو اولماقلا، باشقا شهرلرده ده دوروموموز هئچده اوره ک آچان دئییل!). بودا او دئمک دیرکی کوردون دیلینده "قیزیل" سؤزونه قارشیلیق هئچ بیر شئی اولمازکن، الیفبا ایله اویناییب(ته لا:طلا)، بیر تهر اؤزونه کیملیک قازانیر. قارشی طرفده ایسه تورکلردورور و دیلینده " طلا" سؤزونه قارشیلیق "قیزیل" ،"آلتون"و... کیمی تورکجه سؤزلری اولارکن ، "طلا" سؤزونودن ایستیفاده ائدیر و منلیگینه صاحیب چیخا بیلمیر.(ایستیثناءلاری نظره آلاراق).
سونوج:
غربی آزربایجان اوستانی، گونئی آزربایجانین بیر پارچاسی اولاراق، سون درجه ایستراتئژیک بیر بؤلگه ده یئر آلیر. ایلک اؤنجه ائرمنی تهدیدی ایله ال به یاخا اولور، و تخمینن 200 مین اؤلو وئریر(جیلولوق حادیثه لرینده).سونرادا گونوموزه قده ر دوام ائدن بیر کوردلشمه ایله بورون بورونا گلیر. غربی آزربایجانآ کؤچموش کوردلرین،تقریبن بوتون ملی ـ مذهبی آغیرلیقلی ایجتیماعی حرکتلری، ایسته رـ ایسته مز ، آزربایجان تورکلرینین علئیه ینه تؤره دیلن جینایتلرله سونوجلانیب دیر. آما بوتون اولوب بیتنلره باخمایاراق، تشکیلاتچیلیق دا الده ائتدیکلری اوغورلاردان بیریسی بو اولوب دور کی جینایت تؤره درکن، اؤزلرینی دونیانین ان مظلوم میللتی کیمی رئکلام ائدیبلر. بو جینایتلرین نتیجه سینده آزربایجانین ازلی تورپاقلاری اوزه رینده کورد میللتی، یئنی بیر فئنومن کیمی اورتایا چیخیب دیر. یعنی بیزیم شهرلریمزه داخیل اولوب، شهرده کی تورکلری اؤلدوروب(یادا شانس گتیردیکلرینده، ائولریندن قاچقین سالینیبلار) سونرادا شهره اییه دوروبلار. چوخ اوزاق تاریخ بیر یاندا قالسین، اؤرنگین 200 این بوندان اول بو گونکو مهاباد، پیرانشهر، سردشت، اشنویه، تکاب، میاندوآب، شاهین دژ شهرلرینده کوردلرین ساییسی بارماقلا ساییلا بیله جک قده ر آز ایدی و بو شهرلرین دوغرو آدلاری ترتیب ایله بئله ایدی : ساووجبولاق(سویوق بولاق)، خانا، ساری داش،اوشنو،تیکان تپه، قوشاچای، صائین قالا(سایین قالا). حتی جرأت له دئیه بیله ریک کی سایین قالا شهرینده، ایگیرمی(20) ایل اؤنجه سینه کیمی هئچ بیر کورد مسکونلاشمامیشدی. ائله کی بوگونلری بو شهرده بیر تک سُنّی مسجیدی وار و بو مسجیدین یاشیدا هئچ اون بئش، ایگیرمی ایله چاتمیر.
هله یوخاریدا آدلاری چکیلن شهرلر بیر یاندا قالسین، بوگونلری ، اورمو(ارومیه)، سلماس، خوی، ماکی(ماکو) شهرلریده، بیر کوردلشمه و یا کوردلشدیرمه تهلوکه سی ایله اوز اوزه دایانیب.
گونوموزده، غربی آزربایجانین کوردلشدیریلمه سی یاواشجا اویقولانیلیر؛ او اوزدنده یئرلی تورکلرین چوخ بؤیوک حیصه سی، یاشادیغی تورپاغین کوردلشمه سینی حیسس ائتمیر و ایسته نیلن تدبیرلری حیاتا کئچیرمیر. بو پروسئسی یاخیندان ایزله ین، و تئروریست کوردلره هر تور یاردیم ائدن فارس فاشیست لری، جمهوری اسلامی دؤولتینین ایچینده ده فعالیت گؤسترمکده دیرلر. یعنی فارس فاشیستلری، داها سونرالار بوی گؤسترجک اولان گونئی آزربایجان دؤولتینین، تورکیه دؤولتی ایله اولان قارا سینیرلارینی(مرزهای خاکی)، ایندیدن کسمک ایسته ییرلر.او اوزدن ده اورمو، سالماس، خوی و ماکی شهرلرینین غرب حیصه لرینی یعنی تورکیه سینیرلارینا اوزانان کندلری بیر تهر بوشالدیب، کوردلر عاییله لرینی او کندلره یئرلشدیریرلر.
غربی آزربایجان اوستانینین کوردلشمه سی ویا کوردلشدیریلمه سی، آزربایجان تورک میللتینین علئیه ینه ایشله نن چوخ تهلوکه لی بیر پروژه دیر. آزربایجان میللتی بو پروژه نین گئرچکلشمه سینه قارشی دیره نمه لیدیر. بو دیره نیش هر ساحه ده بوی گؤستره بیلَر. آزربایجان میللتی بو دیره نیشـه حاضیرلاشماق اوچون اؤنجه یئته رینجه تاریخی ساوادا مالیک اولمالی دیر.
بوتون آزربایجان تشکیلاتلاری، کورد تشکیلاتلاری ایله دانیشیق دیللرینده، یئنی بیر دئییشیکلیک گتیرمه لیدیرلر. هابئله او تشکیلاتلار غربی آزربایجان اوزه رینده، اؤنجه کیلردن داها چوخ دایانیب، ائنرژی خرجله مه لیدیرلر. بو تشکیلاتلار او بؤلگه ده اولان میللتیمیزه، کورد سورونو قونوسوندا(موضوعسوندا) آیدینلیق وئرمه لیدیرلر.
کوردلشمه یه سورعت قازاندیران اؤنملی عامیللردن، بیریسی ده آزربایجانلی لارین، یئترینجه آییقـساییق اولماماللاری دیر. او اوزدن ده بوتون تحلیل لریمزده، داغیدیجی عامیل لری ایکی حیصه یه بؤلوب، آیری ـ آیریلیقدا هر ایکی عامیلی آنالیز ائتمهلیییک. یعنی بیرینجی عامیل دوشمنـنین مهاجیرت فورماسیندا سالدیریلاریدیرسا، ایکینجی عامیل، بیزیم ساوونمادا(مودافیعه) گوجسوزلوگوموز دور. بو مقاله نین جانیندا، باجاردیغیمز قده ر ایکینجی عامیلین دئییشیک بویوتلارینی ایچ ائتمگه چالیشمیشدیق.
1. بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون:آخرین مستعمره(بحران کردستان ترکیه از آغاز تاکنون)، بئنوار الیما کیتابینا موراجیعت ائدین.
2. بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون: اوضاع سیاسی کردستان، مجتبی برزویی، کیتابینین 253 جی صحیفه سینده "قیام ملا خلیل" بؤلومونه موراجیعت ائدین.
3. بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون:تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در دوره رضاشاه، علی اصغر زرگر، ترجمه کاوه بیات ،کیتابینین 96 و95 صحیفه لرینه موراجیعت ائدین.
